Taylan Aktepe

Bir internet sitesi kurmak için gerekli olanlar bir alan adı ve dökümanlarınızı saklayacağınız alandan ibaret değildir şüphesiz. Bu ayrıntıları zaten çoğu ziyaretçiniz bilmeyecektir veya sitenizde zaman geçirirken bunları düşünmeyecektir. Ziyaretçinin öncelikli isteği aradığına ulaşmak olacaktır. Bunun yanında birazda görsellik araması hiç de anormal değildir. Sonuçta içinde dolaştığı internet sitesinin sürekli gittiği bir kafeteryadan, lokantadan gezindiği sokaktan ne farkı olabilir, hepsi ihtiyaçtan veya zevkten doğan tercihler değilmidir? O halde bir internet sitesinin tasarımı nasıl olmalı? Nasıl olmamalı?

Tasarımını yaptığınız veya yaptırdığınız internet sitesi nasıl olmalı? Görünümü, ziyaretçilere sağladıkları, kullanım kolaylığı, erişilebilirliği vs. gibi ayrıntılar nasıl olması gerektiğinde aranabilecek başlıklar olabilir. Burada tamamen kendi görüş açımla olaya yaklaştığımı belirtmeliyim. Bazılarının farklı fikirleri olabilir, ancak vereceğim örnekler düşüncelerimi destekleyecektir.

İnternet sitesi için verilmesi gereken iki karar olduğu kesindir. Birincisi site açıldığında ziyaretçi hayretler içinde kalsın, öyleki resimlere, animasyonlara baksın ve şaşırsın, ancak içinde bulacağı bilgi, döküman o kadar da ilginç olmasın veya işine tam olarak yaramasın. Diğerinde ise muhteşem resimler, animasyonlar bulunmasın, ancak ziyaretçi aradığı kaynağa, dökümana tam olarak ulaşabilsin, ya da eksik kalan bölümler için yol gösterilsin, danışmanlık yapılabilsin. Bu kararları vermede yardımcı olabilcek bazı ayrıntılar şunlar olabilir;

Sık kullandığımız veya çoÄŸumuzun giriÅŸ sayfası olarak belirlediÄŸi Google… Büyük bir Google logosu ve altında arama kutusu. Bu iki ana unsurdan oluÅŸan en yaygın arama motorudur. Bu sayfada ne bir resim, ne de bir video görebilirsiniz. Ancak vazgeçilmezlerimiz arasındadır. Çünkü en uygun arama sonuçlarını bize verebilen arama motoru Google’ dadır. MSN veya Yahoo’ arama motorlarında bu kadar iyi sonuçlar bulmamız mümkün deÄŸildir (iki ayrı sekmede açarak denenebilir). Sadelik ve iÅŸe yararlılık için ilk örneÄŸi böylece vermiÅŸ oldum. Yine isimleri geçen MSN ve Yahoo içinde sade oldukları söylenebilir. Türlü hizmetleri nedeni ile sık  ziyaret ettiÄŸimiz bu sitelerin ortak özellikleri geniÅŸ içeriklere sahip olmaları olabilir. Üç sitede de birçok haber kaynağına tek yerden ulaÅŸabilir, alışveriÅŸ yapabilir, türlü hizmetlerden yararlanılabilir. Bunlar saymakla biter ancak hergün yenileri eklendiÄŸi için takibinde zorlanılabilir. Bu siteleri tasarlayan insanlar şüphesiz içinde bu kadar hizmetin olacağını tahmin etmemiÅŸlerdir. Zamanın ve ihtiyaçların gerektirdiÄŸi çoÄŸu özellik sonradan eklenmiÅŸtir. O halde sitemizde bulunması gereken özelliklerden ilkini söyleyebiliriz;

İnternet sitemiz esnek olmalı, yani zamanla farklı özellikler ekleyebilme olanağı bulunmalı.

İnternet sitelerinde genelde karşılaştığımız yerleşim şekli nedir? Bunun için sık ziyaret ettiğiniz birkaç siteyi inceleyebilirsiniz. Genelde kullanılan yapı, başlık, sağda veya solda sütunlar, ortada ise içeriklerden bazıları bulunur. Bu unsurlar içeriklerin yapısına göre ve ulaşım kolaylığına göre değişebilir. Örneğin tartışma (forum) sitelerinde gördüğümüz yapı genelde benzerdir. Yine oyun sitelerinde, video sitelerinde yapılar benzerlikler gösterir. Bu yapılar daha çok ziyaretçi tercihlerine göre oluşturulur, yani ziyaretçilerin sitenin herhangi bir yerinde gösterdiği tepki belirlenir ve buna uygun hareket edilir. Örnek olarak, açılan sayfada ziyaretçinin ilk baktığı bölüm neresidir, içeriği okurken izlerken başka nelere gözatar, hangi menüyü daha fazla kullanır, siteyi aşağıya kaydırıp sonuna geldiğinde nasıl tepki verir vs. Bunu belirlemek için; sitenizin açılış sayfasında sağ ve sol sütunlarına, orta bölüme farklı reklamlar yerleştirin ve tıklanma oranlarını karşılaştırın, sonuç sizi ziyarteçi tercihini belirlemede yardımcı olacaktır. Konunun biraz dışına çıkılsa da burada şu sonucu çıkarmak mümkün, site için uygun yerleşimi belirlemek için ziyaretçi tepkilerini göz önüne almak gerekir. İlk özelliklede birleşince yerleşimimiz esnek olmalı denebilir. Duruma göre kullanabileceğimiz birden fazla yerleşimiz planımızın olması yararlı olacaktır.

İnternet sitemizde kullanabileceğimiz birden fazla yerleşim planı veya görünüm seçeneği bulunmalı.

Sitemizde bulunan resimler, ikonlar, butonlar, menüler vs. nasıl olmalı. Sitemizde kullandığımız veya kullanacağımız nesnelerin öncelikle birer görevi olmalı. Bu görevler, bir başka sayfaya geçmek için bağlantı, yapılacak işlemi özetleyen veya ziyaretçiyi uyaran bir işaret, içerikle alakalı görsel bilgi sunma olabilir. Boşta duran veya ne işe ayardığı belli olmayan bir görsel nesne merak uyandırmaktan başka bir işe yaramaz, tabi boşta olduğu için de merakın karşılığını veremeyecektir. Buradan ulaşacağımız sonuç;

İnternet sitemizde kullandığımız görsel nesneler içerikle alakalı olmalı, anlaşılır olmalı ve bunlara birer görev verilmeli.

Sitemizin genel yapısında kullandığımız renkler nasıl olmalı? Bu soru için genelde verilen cevap mavi ve yaÅŸil renklerin ağırlığını gösterir. Bilgisayar ekranı sürekli bakıldığında gözleri ve zihni yoracaktır. Bu yüzden sitemizde kullandığımız renklerde bunu göz önünde bulundurmak gerekir. Mavi ve yeÅŸil renklerin dinlendirici özellikleri nedeni ile tercih edilmesinde fayda vardır. Tasarımınız hakkında diÄŸer kiÅŸilerin bu konudaki fikirlerini almak doÄŸru bir yol olacaktır. Sitenizde kullanacağınız logonuz içinde bu ayrıntıyı göz önünde bulundurun ve bir önceki ayrıntı olan “anlamlı resimler” konusuylada birlikte düşünün. Anlamlı ve hoÅŸ görünen bir logo site için çok faydalı olacaktır.

İnternet sitemizde kullandığımız renkler önemlidir ve bu konuda diğer kişilerin fikirlerini almak yararlı olacaktır.

Sitemizin içeriğiyle alakalı bir slogan, ziyaretçilerin tekrar dönüşü için önemli olabilir. Sitemizin ismini destekleyecek bu cümleler akılda kalıcı ve ilgi çekici olmalıdır. Genelde ne yapacağını o anda bilmeyen veya daha önce nerden bulduğunu unutabilen ziyaretçi aklında kalan sitenizin ismi veya sloganınızla size takrar ulaşacaktır. Bunları birleştirirsek;

Siteniz için akılda kalıcı ve ilgi çekici bir isim ile onu destekleyen bir slogan önemlidir.

Özgün bir tasarım beÄŸenilmese de taklitten daha iyidir. DiÄŸer sitelerin görüntülerini, yerleÅŸimini, renklerini, ikonlarını taklit etmek hem etik deÄŸildir hem de farkeden ziyaretçilerinizin tekrar dönüşünü engeller. Burada tekrarladığım “ziyaretçilerin tekrar dönüşü” konusunu önemsemek gereklidir, çünkü sitenizi sürekli ziyaret eden ziyaretçilerin olması yararlıdır. Bunlar sitenin gönüllü işçileridir ve hazırladığınız anketler, iletiÅŸim formları, yorum formları, mesaj formları onların sayesinde boÅŸ kalmayacaktır. Onların fikirlerini almak için eklenebilecek formlarda sitenizi geliÅŸtirmenizde yararlı olacaktır.

Özgün bir tasarım beğenilmese de taklitten daha iyidir.

Son olarak internet özgür paylaşım ortamıdır. Sitenizde bulunan içerikleri paylaşmak bağlanabilen tüm insanlara hizmet ve kaynak sağlar. Bu hizmette karşılık beklenilenler (ücretli), veya katılım gerektirenler (üyelik gibi) bulunur. İşte bu ayrımı yapmak gerçekten önemlidir. Verdiğiniz hizmetlere ulaşmak için insanların nelere katlanmalıdır. Diğer birçok sitede bulunabilecek bir dökümana ulaşmak için bir şartın yerine getirilmesini istemek saçma ve bencilce bir davranış olacaktır. Bu yüzden bir hizmet için hangi şartı öne süreceğinizi belirlemek önemlidir. Gereksiz bir şartı yerine getirmek yerine aramaya devam etmek ziyaretçi için daha mantıklı olacaktır.

Gereksiz üyelik ve kişisel bilgi istemekten kaçınılmalıdır. Şart koşulacak içeriğin önemi iyi araştırılmalıdır.

Yazının sonunda içerik ve görünüm olarak beğendiğim bazı siteleri önermek isterim, bunlar arasında kişisel ve kurumsal birkaç site bulunuyor, sizlerinde bu konudaki önerilerinizi yorumlarda belirtmeniz yazıyı daha yararlı hale getirecektir.

http://www.davidlebovitz.com/ - Kişisel, renkler, yerleşim ve resim kaliteleri beğendiğim ayrıntılar.

http://www.nclud.com/ - Sade fakat konusunda zengin.

http://www.odeon.co.uk/ - Bu bana göre konusuna hiç de iyi olmayan bir tasarım.

http://www.worpress.org - ve iyi tasarlanmış tüm blog temalarına gözatılabilir.

TeÅŸekkürler…